Türkiye’de Tasarım Tescil Sistemi
20 Şubat 2025
Endüstriyel tasarımlar, bir ürünün dış görünümünü belirleyen unsurlar olup, ticari rekabette büyük bir avantaj sağlamaktadır. Türkiye’de tasarımların korunması, 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu (SMK) ile düzenlenmiş olup, bu kanun tasarım tescil sürecini ve hak sahiplerinin yetkilerini kapsamlı bir şekilde belirlemektedir.
Tasarım tescili, bir ürünün şekil, çizgi, renk, doku veya malzeme gibi estetik unsurlarını koruma altına alarak, tasarım sahibine münhasır haklar tanır. Bu sayede, izinsiz kopyalama ve ticari kullanımın önüne geçilir ve tasarım sahibi haksız rekabetten korunmuş olur.
Tasarım Tescil Sistemi
Türkiye’de tasarım tescil süreci, Türk Patent ve Marka Kurumu (TÜRKPATENT) tarafından yürütülmektedir. Başvuru sahipleri, ulusal ve uluslararası başvurular yaparak tasarımlarını koruma altına alabilirler.
Başvuru Şartları
6769 sayılı SMK’ya göre tescil edilebilecek bir tasarımın taşıması gereken temel kriterler şunlardır:
• Yenilik: Tasarım, başvuru tarihinden önce dünyanın herhangi bir yerinde kamuya sunulmamış olmalıdır.
• Ayırt edici nitelik: Tasarım, bilinen tasarımlardan farklı olmalı ve yeni bir izlenim yaratmalıdır.
Tescil Süreci
1. Şekli İnceleme: Başvurunun eksiksiz olup olmadığı kontrol edilir.
2. Yayımlanma ve İtiraz Süreci: Tasarım, 3 aylık bültende yayımlanır ve üçüncü kişiler itiraz edebilir.
3. Tescil ve Koruma Süresi: İtiraz gelmezse veya reddedilirse, tasarım tescil edilir ve 5 yıl süreyle korunur. Bu süre toplamda 25 yıla kadar uzatılabilir.
Haklar ve İhlaller
Tescilli bir tasarımın sahibi aşağıdaki haklara sahiptir:
• Üçüncü kişilerin tasarımı izinsiz kullanmasını engelleme yetkisi.
• Tasarımın ticari olarak kullanılması ve lisans verme hakkı.
• Tasarım hakkının devri veya miras yoluyla intikal etmesi.
Eğer bir kişi, tasarım sahibinin izni olmadan benzer veya aynı tasarımı kullanırsa, tasarım hakkı sahibi şu yollara başvurabilir:
• Hukuki ve cezai süreç başlatma.
• Tasarımın hükümsüzlüğü davası açma.
• Tazminat talebinde bulunma.
Uluslararası Tasarım Tescili
Türkiye, Lahey Anlaşması kapsamında uluslararası tasarım başvurularını da kabul etmektedir. Böylece tasarım sahipleri, Türkiye’den yaptıkları bir başvuru ile çok sayıda ülkede tek başvuru ile koruma elde edebilirler.
6769 sayılı SMK kapsamında tasarım tescil sistemi, Türkiye’de endüstriyel tasarım sahiplerine güçlü bir koruma sağlamaktadır. TÜRKPATENT tarafından yürütülen sistem, hem ulusal hem de uluslararası tasarım haklarının korunmasına imkân tanımaktadır. Tasarım sahiplerinin, haklarını koruma altına almak için erken başvuru yapmaları ve yenileme süreçlerini takip etmeleri büyük önem taşımaktadır.
Aylin Özgür
Marka ve Patent Vekili
